MaasISO

ISO 9001

ISO 9001:2026 veranderingen: wat wijzigt er?

Door Niels Maas (LinkedIn) · Gepubliceerd op · Laatst inhoudelijk bijgewerkt op .

Overzicht van ISO 9001:2026 veranderingen en transitie-tijdlijn

ISO 9001:2026 is de nieuwe editie van de internationale norm voor kwaliteitsmanagement, op 16 september 2026 gepubliceerd door ISO. De ISO 9001:2026 veranderingen zijn beperkt: de hoofdstukindeling blijft gelijk, maar kwaliteitscultuur en ethisch gedrag zijn eisen geworden, risico's en kansen staan apart, en wijzigingen en de managementreview vragen meer. Certificaten op ISO 9001:2015 vervallen na 30 september 2029. Hieronder staan de veranderingen per clausule, met bron en zekerheid, en een stappenplan voor de overgang.

In het kort

  • ISO 9001:2026 is de nieuwe editie van de norm voor kwaliteitsmanagement, gepubliceerd op 16 september 2026. Certificaten voor ISO 9001:2015 vervallen na 30 september 2029.
  • De veranderingen zijn beperkt: de directie bevordert kwaliteitscultuur en ethisch gedrag (5.1.1), risico's en kansen staan apart (6.1.1 tot en met 6.1.3), wijzigingen vragen ook communicatie en een beoordeling achteraf (6.3) en de managementreview krijgt een nieuw onderwerp (9.3.2).
  • De hoofdstukindeling (4 tot en met 10) blijft gelijk. Bijlage A is herzien en bevat geen eisen; bijlage B is vervallen. Directiebeoordeling heet nu managementreview.
  • Begin met een gap-analyse op de nieuwe normtekst en spreek met uw certificerende instelling af wanneer de transitie-audit plaatsvindt.

Wat is de tijdlijn en overgangsperiode van ISO 9001:2026?

De tabel noemt de belangrijkste data van de overgang:

DatumWat
16 september 2026Publicatie van ISO 9001:2026 (zesde editie); Nederlandse uitgave NEN-EN-ISO 9001:2026
31 maart 2027Accreditatie-instellingen kunnen certificerende instellingen op de nieuwe editie beoordelen
30 september 2027Besluiten over de accreditatie van certificerende instellingen uiterlijk afgerond
31 maart 2028Daarna alleen nog nieuwe certificaten op ISO 9001:2026
30 september 2029Certificaten op ISO 9001:2015 vervallen

Bron: het verplichte overgangsdocument van Global ACI (TECH-3-TR, 4 september 2026), de opvolger van IAF en ILAC als koepel van accreditatie-instellingen. Volgens dat document gaat de transitie-audit mee met een controle- of hercertificatie-audit of vindt hij apart plaats, en mag hij op afstand. De certificerende instelling bepaalt of er extra audittijd nodig is.

De Nederlandse uitgave is verkrijgbaar via NEN; het gratis inkijkexemplaar bevat het voorwoord met de wijzigingen en de inhoudsopgave.

Welke zes hoofdwijzigingen noemt de norm?

Het voorwoord van NEN-EN-ISO 9001:2026 noemt zes wijzigingen:

  1. De kerntermen en definities voor managementsystemen staan in hoofdstuk 3; ISO 9000 blijft de verwijzing voor de overige begrippen.
  2. Kwaliteitscultuur en ethisch gedrag zijn eisen geworden, vooral bij leiderschap, bewustzijn en de werkomgeving.
  3. Risico's en kansen zijn duidelijker gescheiden, met aparte aandacht voor acties op risico's en op kansen.
  4. Het beheer van wijzigingen is versterkt.
  5. Bijlage A (structuur, terminologie en de bedoeling van de eisen) is herzien, zonder nieuwe eisen.
  6. Bijlage B is verwijderd.

De inleiding noemt naast risicogebaseerd denken nu ook kansgebaseerd denken. Het klimaatamendement van 2024 is in de tekst opgenomen.

Welke veranderingen brengt ISO 9001:2026 per clausule?

Zekerheid: vast volgt uit de norm (voorwoord en inhoudsopgave) of uit het overgangsdocument van Global ACI; waarschijnlijk noemen meerdere vakbronnen zonder tegenspraak. Punten waarover bronnen elkaar tegenspreken, staan onder de tabel.

ClausuleVeranderingZekerheidWat u doet
3Kerntermen voor managementsystemen staan in de norm zelfVastGeen actie nodig
4.1 en 4.2Klimaatamendement van 2024 opgenomenVastKlimaatafweging in de contextanalyse en bij belanghebbenden
5.1.1 en 7.3De directie bevordert kwaliteitscultuur en ethisch gedrag (5.1.1), medewerkers zijn zich daarvan bewust (7.3); een opmerking bij de werkomgeving (7.1.4) verwijst ernaarVastVastleggen hoe de directie dat doet; introductie en overleg aanvullen
5.2.1Dat het beleid past bij context en strategische richting, is een apart puntVastAansluiting van het beleid op de koers controleren
6.1Gesplitst in 6.1.1 (bepalen), 6.1.2 (acties voor risico's) en 6.1.3 (acties voor kansen); volgens vakbronnen ook apart evalueren in 9.1.3VastRisico's en kansen apart bepalen, opvolgen en evalueren
6.3Nieuw: bewaken of de wijziging werkt, erover communiceren en de resultaten beoordelenVastWijzigingsprocedure en -formulier aanvullen
8.2.1Klanten informeren over noodmaatregelen bij verstoringenWaarschijnlijkAfspraken met klanten vastleggen
9.3Heet nu Managementreview; nieuw onderwerp: wijzigingen in behoeften en verwachtingen van belanghebbenden (9.3.2)VastAgenda en verslag aanvullen
10.1Hoofdstuk 10 heeft nog twee subclausules: 10.1 continue verbetering (oude 10.1 en 10.3), 10.2 afwijkingenVastVerwijzingen in procedures aanpassen
BijlagenBijlage A herzien (geen eisen), bijlage B vervallenVastBijlage A lezen bij de gap-analyse

Bronnen spreken elkaar tegen over 4.2 (bepalen welke eisen van belanghebbenden u via het systeem oppakt), 8.1 (een nieuwe opbouw) en 9.2.2 (doelstellingen per audit vastleggen). Leg die punten naast de norm of vraag ze na bij uw certificerende instelling.

Verder zijn enkele titels veranderd, zoals 5.1 Leiderschap en commitment (was: betrokkenheid), 5.2 Kwaliteitsbeleid (was: Beleid) en 9.1 Monitoring, meting, analyse en evaluatie. In de hele norm staat "beschikbaar als gedocumenteerde informatie" in plaats van onderhouden en bewaren.

Kwaliteitscultuur en ethisch gedrag (5.1.1 en 7.3)

Clausule 5.1.1 noemt nu het bevorderen van kwaliteitscultuur en ethisch gedrag als taak van de directie, en 7.3 vraagt dat medewerkers zich daarvan bewust zijn. Dit is de wijziging met de meeste gevolgen voor de directie: een auditor zal vragen hoe de directie dat invult, en kan het ook aan medewerkers vragen. Denk aan een beleidsverklaring die ethisch handelen noemt, aan concrete gedragsregels en aan de manier waarop de directie het onderwerp bespreekt in de managementreview.

Risico's en kansen apart (6.1)

Clausule 6.1 is gesplitst: 6.1.1 risico's en kansen bepalen, 6.1.2 acties voor risico's en 6.1.3 acties voor kansen. Werkt u nu met één register voor beide, dan is een apart overzicht van kansen de eenvoudigste aanpassing: per kans een beoordeling, een actie, een eigenaar en een evaluatie. Achtergrond: risicogebaseerd denken.

Wijzigingen in het systeem (6.3)

Wijzigingen moeten doeltreffend worden doorgevoerd om de beoogde resultaten te halen. Naast de bekende punten uit 2015 (doel en gevolgen, integriteit van het systeem, middelen, verantwoordelijkheden) vraagt de norm nu ook hoe u de doeltreffendheid bewaakt, hoe u over de wijziging communiceert en hoe u de resultaten beoordeelt. Controleer of uw procedure en formulier die drie punten bevatten.

Managementreview (9.3)

De directiebeoordeling heet in de Nederlandse uitgave nu managementreview. Nieuw onderwerp is de wijziging in de behoeften en verwachtingen van relevante belanghebbenden. Houd na de aanpassingen en vóór de transitie-audit een managementreview met dat onderwerp erbij.

Klimaatverandering (4.1 en 4.2)

Het klimaatamendement ISO 9001:2015/Amd 1:2024 is opgenomen. U bepaalt in de contextanalyse of klimaatverandering een relevant onderwerp is, en houdt er rekening mee dat belanghebbenden eisen over klimaatverandering kunnen hebben. Had u dat in 2024 al geregeld, dan verandert er niets. Meer in het artikel over ISO 9001 en klimaatverandering.

Wat verandert er niet?

  • De hoofdstukindeling (4 tot en met 10) blijft gelijk; de norm volgt de gemeenschappelijke structuur voor managementsystemen, net als ISO 14001 en ISO 45001.
  • Geen handboek en geen vaste procedures. Net als in 2015 eist de norm geen kwaliteitshandboek.
  • De verplichte documenten veranderen nauwelijks; zie de lijst met verplichte documenten voor ISO 9001.
  • Geen eisen over AI of een bepaalde technologie. Menselijke fouten voorkomen (8.5.1) en sociale en psychologische factoren (7.1.4) stonden al in de editie van 2015.

Uw leveranciersbeoordeling blijft gelijk.

Gratis: ISO 9001:2026 in één oogopslag

De wijzigingen per clausule, wat u moet doen en de stappen naar de transitie-audit, op één A4.

Download de pdf

Hoe pakt u de transitie naar ISO 9001:2026 aan?

U pakt de transitie in stappen aan; per stap staat hieronder wat u doet:

StapWatToelichting
1Vragen aan uw certificerende instellingVanaf wanneer zij op de editie van 2026 audit, bij welke audit, en hoeveel extra audittijd
2Normtekst aanschaffenVia NEN (Nederlands) of ISO
3Gap-analyseLoop de tabel hierboven langs; begin bij 5.1.1, 6.1, 6.3, 7.3 en 9.3.2
4Cultuur, beleid, risico's en kansenGedragsregels, beleid, apart overzicht van kansen
5Wijzigingen en klantenWijzigingsprocedure aanvullen, afspraken over verstoringen
6Medewerkers meenemenWat de gedragsregels voor hun werk betekenen
7Interne audit en managementreviewGerichte interne audit, daarna een managementreview met de nieuwe onderwerpen
8Transitie-auditBewijs klaarzetten, ruim vóór 30 september 2029

Wat kost de transitie naar ISO 9001:2026?

De kosten hangen af van uw huidige systeem, de omvang van de organisatie en de certificerende instelling. Er zijn geen betrouwbare openbare cijfers voor de transitie naar ISO 9001:2026; vraag daarom uw certificerende instelling om een opgave voor de transitie-audit. De kosten van certificering in het algemeen staan in het artikel over kosten van ISO 9001-certificering.

Wat u zelf kunt doen:

UitgangssituatieZelf met MaasISO
U bent al gecertificeerd op ISO 9001:2015Transitiepakket: € 156 excl. btw (lanceringsprijs t/m 18 december 2026, daarna € 195)
U begint met ISO 9001ISO 9001 Toolkit (voor ISO 9001:2026, transitiepakket gratis erbij): € 396 excl. btw (lanceringsprijs t/m 18 december 2026, daarna € 495)

Conclusie

ISO 9001:2026 is een beperkte herziening: kwaliteitscultuur en ethisch gedrag (5.1.1 en 7.3), risico's en kansen apart (6.1), meer eisen aan wijzigingen (6.3) en een nieuw onderwerp in de managementreview (9.3.2). Er is geen herbouw van het systeem nodig, wel een gap-analyse en gerichte aanpassingen vóór 30 september 2029.

Wilt u weten wat u moet aanpassen? Het ISO 9001-transitiepakket bevat een wijzigingstabel met per regel de zekerheid, tekstblokken voor uw eigen documenten en een checklist voor de transitie-audit.

Veelgestelde vragen

Wanneer is ISO 9001:2026 uitgekomen?

ISO heeft ISO 9001:2026 op 16 september 2026 gepubliceerd. Er geldt een overgangsperiode van drie jaar: certificaten voor ISO 9001:2015 vervallen na 30 september 2029, en vanaf 31 maart 2028 komen er alleen nog nieuwe certificaten op de editie van 2026. Certificerende instellingen moeten eerst geaccrediteerd zijn; die besluiten zijn uiterlijk op 30 september 2027 afgerond.

Wat zijn de belangrijkste veranderingen in ISO 9001:2026?

Het voorwoord van de norm noemt zes wijzigingen: (1) de kerntermen voor managementsystemen staan in de norm zelf; (2) kwaliteitscultuur en ethisch gedrag zijn eisen geworden, vooral bij leiderschap (5.1.1), bewustzijn (7.3) en de werkomgeving (7.1.4); (3) risico's en kansen zijn duidelijker gescheiden (6.1.1 tot en met 6.1.3); (4) het beheer van wijzigingen is versterkt (6.3); (5) bijlage A is herzien; (6) bijlage B is verwijderd. Daarnaast krijgt de managementreview een nieuw onderwerp (9.3.2).

Moeten we wachten met certificeren tot ISO 9001:2026?

Nee. Certificering op ISO 9001:2015 blijft mogelijk tot 31 maart 2028, zolang uw certificerende instelling dat aanbiedt, en het certificaat blijft geldig tot uiterlijk 30 september 2029. De hoofdstukindeling verandert niet, dus een systeem op basis van 2015 is met gerichte aanpassingen om te zetten.

Wat verandert er rondom risico's en kansen in ISO 9001:2026?

Clausule 6.1 is gesplitst in 6.1.1 (risico's en kansen bepalen), 6.1.2 (acties voor risico's) en 6.1.3 (acties voor kansen). Risico's en kansen worden dus apart bepaald en opgepakt. In de praktijk betekent dit vaak een apart overzicht van kansen naast het risicoregister.

Wat moet ik met klimaatverandering in ISO 9001:2026?

Het klimaatamendement uit 2024 (ISO 9001:2015/Amd 1:2024) is opgenomen. U bepaalt in de contextanalyse (4.1) of klimaatverandering een relevant onderwerp is, en houdt er rekening mee dat belanghebbenden eisen over klimaatverandering kunnen hebben (4.2). Leg die afweging vast.

Hoe raakt ISO 9001:2026 leiderschap en cultuur?

Clausule 5.1.1 noemt nu het bevorderen van kwaliteitscultuur en ethisch gedrag als taak van de directie. Medewerkers moeten zich bewust zijn van de kwaliteitscultuur en het ethisch gedrag (7.3), en een opmerking bij de werkomgeving (7.1.4) verwijst er ook naar. Een auditor zal vragen hoe de directie dat in de praktijk invult.

Heet de directiebeoordeling nu managementreview?

Ja. In de Nederlandse uitgave van ISO 9001:2026 heet clausule 9.3 Managementreview. De inhoud is grotendeels gelijk; nieuw onderwerp is de wijziging in de behoeften en verwachtingen van belanghebbenden. U hoeft uw documenten niet te hernoemen, maar dezelfde term als de norm voorkomt vragen.